Wygląda niewinnie, pięknie kwitnie na biało, a jej owoce są przysmakiem dla ptaków. Pozory jednak mylą. Czeremcha amerykańska (Padus serotina) to jeden z najbardziej ekspansywnych i inwazyjnych gatunków w polskich lasach. Potrafi w zastraszającym tempie zdominować podszyt, zagłuszając lokalne gatunki drzew i krzewów. Jednocześnie dotychczasowe zwalczanie czeremchy amerykańskiej stanowi duże wyzwanie i często nie przynosi oczekiwanych efektów, ponieważ mechaniczne ścinanie tego gatunku silnie stymuluje go do odrastania, pobudzając wytwarzanie licznych odrośli i pędów wegetatywnych z pniaków oraz korzeni. Z tego względu samo ścinanie jest metodą nieskuteczną i może prowadzić do nasilenia problemu – niczym mitologiczna hydra: „zetnij jedną głowę, a na jej miejsce wyrosną trzy”. Widząc skalę problemu Nadleśnictwo Daleszyce nawiązało współpracę z firmą „Prace Wysokościowe Tomasz Bąkowski” z Kalisza, która przeprowadziła na terenie Leśnictwa Łuczewnica w formie pokazu - prezentację dotyczącą metod zwalczania czeremchy amerykańskiej.

Prezentowane metody zwalczania:

• Wyrywanie młodych osobników z korzeniami

W przypadku podrostu czeremchy amerykańskiej (krzewy o średnicy pnia do 10 cm wraz z korzeniami) –  zaprezentowano wyrywanie młodych osobników wraz z systemem korzeniowym. Wykonawca podkreślił jednak, że stosowanie tej metody wymaga dwukrotnego powtórzenia w jednym sezonie wegetacyjnym. Ważne jest również, aby usunąć cały system korzeniowy.

• Obrączkowanie

Młodsze i starsze osobniki w formie krzewiastej zaobrączkowano, czyli zdarto korę wraz z łykiem na całym obwodzie pnia wykonując nacięcie o głębokości około 1,5 cm i szerokości około 3 cm wokół całego obwodu pnia (na wysokości pierśnicy). Pokaz obejmował również obrączkowanie kilku starszych osobników czeremchy amerykańskiej rosnącej w formie drzewiastej.

Efekty i skuteczność przeprowadzonych zabiegów

Pan Tomasz Bąkowski podkreślił, że efekty zaprezentowanej metody obrączkowania będą możliwe do oceny po upływie około 1,5-2 lat i powinny objawić się stopniowym zamieraniem czeremchy amerykańskiej. Wykonawca także, powołał się na skuteczność prezentowanych zabiegów, realizowanych w roku 2024 na zlecenie Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Katowicach na terenie rezerwatu przyrody Zamczysko (teren Nadleśnictwa Kłobuck).

Czy zastosowane metody przyniosą oczekiwane efekty?

Nadleśnictwo Daleszyce jest szczególne zainteresowane efektami obrączkowania czeremchy amerykańskiej o niewielkiej średnicy pnia (kilka centymetrów). Najistotniejsze jest ustalenie czy metoda ta okaże się skuteczna w przypadku młodszych osobników i doprowadzi do ich stopniowego zamierania, podobnie jak ma to miejsce w przypadku starszych drzew. Potwierdzenie skuteczności tego rozwiązania mogłoby znacząco usprawnić prowadzenie zabiegów ochronnych, ponieważ pozwoliłoby ograniczyć konieczność wyrywania czeremchy wraz z systemem korzeniowym oraz zmniejszyć potrzebę wielokrotnego powtarzania zabiegów.

Warto podkreślić, że zaprezentowane metody zostały opracowane i opisane w poradniku wydanym przez Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie autorstwa Pani prof. dr hab. Barbary Tokarskiej-Guzik z Uniwersytetu Śląskiego (Wydział Nauk Przyrodniczych) oraz Pana Tomasza Bąkowskiego – wieloletniego specjalistę w zakresie ochrony przyrody, posiadającego bogate doświadczenie w prowadzeniu zabiegów ochrony czynnej (nazwa opracowania: ,,Rozpoznawanie i metody zwalczania gatunków inwazyjnych: zapewnienie bioróżnorodności poprzez zachowanie cennych siedlisk przyrodniczych i działania ukierunkowane na ich utrzymanie i ochronę”).